กรอบที่เราใช้คิดโดยไม่รู้ตัว
หลายครั้งที่เราคิดว่ากำลังตัดสินใจจากเหตุผล แต่สิ่งที่กำหนดการคิดนั้นมักเกิดขึ้นก่อนที่เหตุผลจะเริ่มทำงาน กรอบบางอย่างถูกใช้ซ้ำจนกลายเป็นค่าเริ่มต้น โดยที่เราไม่เคยหยุดดูว่ามันมาจากไหน และยังเหมาะกับชีวิตตอนนี้หรือไม่
หมวดนี้พูดถึงโครงสร้างการคิดที่แฝงอยู่เบื้องหลังการเลือกในชีวิต กรอบเรื่องความมั่นคง หน้าที่ อายุ ความเหมาะสม หรือสิ่งที่ “ควรจะเป็น” ตามที่บ้าน สังคม หรือประสบการณ์เคยสอนมา กรอบเหล่านี้เคยช่วยให้เราจัดการชีวิตได้ในช่วงหนึ่ง แต่เมื่อเงื่อนไขเปลี่ยน กรอบเดิมอาจเริ่มบีบการตัดสินใจโดยที่เราไม่รู้ตัว
หลายความขัดแย้งในชีวิตไม่ได้เกิดจากสถานการณ์ตรงหน้า แต่เกิดจากการใช้กรอบคิดเดิมกับโลกที่ไม่เหมือนเดิม เราอาจกำลังพยายามรักษาความมั่นคงแบบเก่า ในขณะที่ต้นทุนของมันสูงขึ้น หรือพยายามทำหน้าที่บางอย่างต่อไป ทั้งที่บทบาทนั้นไม่สอดคล้องกับชีวิตจริงอีกแล้ว
บทความในหมวดนี้ไม่ได้สอนให้คิดเก่งขึ้น และไม่ได้เสนอกรอบใหม่มาแทนกรอบเดิม แต่มองให้เห็นว่ากำลังคิดจากตำแหน่งไหน กำลังใช้กรอบอะไรอยู่ และกรอบนั้นกำลังเปิดหรือปิดทางเลือกบางอย่างโดยไม่รู้ตัว
เมื่อเห็นกรอบที่ใช้คิดชัดขึ้น หลายเรื่องในชีวิตจะไม่ซับซ้อนอย่างที่เคยเป็น ไม่ใช่เพราะปัญหาหายไป แต่เพราะเราเลิกพยายามแก้ปัญหาด้วยกรอบที่ไม่เหมาะกับสถานการณ์นั้นแล้ว
หมวด “กรอบที่เราใช้คิดโดยไม่รู้ตัว” จึงไม่ได้พาไปหาคำตอบใหม่ ๆ แต่ช่วยให้เห็นว่าคำถามเดิม ๆ ในชีวิต กำลังถูกถามจากกรอบแบบไหน และกรอบนั้นกำลังพาเราไปทางไหน โดยที่เราไม่เคยตั้งใจจะไป
